RÙA ĐẤT LỚN TRỞ VỀ RỪNG MỸ SƠN

Ngày 27/10/2026, tại Khu bảo vệ cảnh quan di tích lịch sử – văn hóa Mỹ Sơn, một cá thể rùa đất lớn nặng khoảng 4 kg đã được thả về môi trường tự nhiên. Buổi thả do Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn phối hợp cùng UBND xã Đại Lộc và Hạt Kiểm lâm liên xã khu vực III thực hiện.

Cá thể rùa được người dân phát hiện và tự nguyện bàn giao cho chính quyền địa phương, thay vì giữ lại hay mua bán. Qua kiểm tra, rùa có sức khỏe bình thường, đủ điều kiện trở lại rừng. Lực lượng chức năng chọn điểm thả gần nguồn nước, có thức ăn và nhiều nơi ẩn nấp, phù hợp với tập tính của loài, để rùa sớm thích nghi với môi trường sống.

Rùa đất lớn có tên khoa học là Heosemys grandis, thuộc Bộ Rùa (Testudines), họ Rùa đầm (Geoemydidae). Trên Danh lục đỏ IUCN, loài này ở mức cực kỳ nguy cấp, nghĩa là đứng trước nguy cơ tuyệt chủng rất cao ngoài tự nhiên. Tại Việt Nam, rùa đất lớn thuộc Nhóm IIB trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư 85/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhóm bị hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.

Loài rùa này thường sống ở sông, suối, đầm lầy, ruộng nước, từ vùng đất thấp đến độ cao khoảng 400 m. Chúng ăn tạp, từ giun, côn trùng, ốc đến nhiều loại thực vật. Việc săn bắt, buôn bán trái phép và mất nơi cư trú đang khiến số lượng rùa ngoài tự nhiên suy giảm.

Với rùa đất lớn, Mỹ Sơn là nơi cư trú đáng tin cậy. Khu bảo vệ cảnh quan trải rộng hơn 1.160 ha, phần lớn là rừng đặc dụng, có suối và các vùng ẩm thấp. Những dữ liệu từ bẫy ảnh trong thời gian gần đây cũng cho thấy hệ động vật hoang dã nơi đây còn khá phong phú, trong đó có cả loài nguy cấp.

Du khách tìm đến Mỹ Sơn thường chỉ nhớ những ngôi tháp Chăm cổ kính trong thung lũng, nơi được UNESCO ghi danh Di sản Văn hóa Thế giới từ năm 1999. Ít người biết rằng phía sau những bức tường gạch nung ấy là cả một cánh rừng đang âm thầm che chở cho di tích. Rừng giữ đất, giữ nước, giữ khí hậu cho thung lũng, và mỗi cá thể động vật được trở về rừng là thêm một mắt xích được nối lại.

Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn trân trọng hành động tự nguyện của người dân và mong muốn việc làm này được lan tỏa. Khi bắt gặp động vật hoang dã, mỗi người chỉ cần liên hệ chính quyền địa phương hoặc kiểm lâm gần nhất; đừng giữ lại, mua bán hay làm thịt. Một quyết định đúng lúc có thể giúp một loài nguy cấp còn cơ hội tồn tại.

Thanh Quốc